සුරතල් සතුන්ගේ පණුහරණය කිරීම (Deworming): ඔබ දැනගත යුතුම සම්පූර්ණ මාර්ගෝපදේශය

https://www.youtube.com/watch?v=7Z5NxWVPTNY

සුරතල් සතුන් ඇති කරන අප කාගේත් ප්‍රධාන අරමුණ වන්නේ ඔවුන්ව නිරෝගීව සහ සතුටින් තබා ගැනීමයි. එහිදී වඩාත්ම වැදගත් වන, නමුත් බොහෝ දෙනෙකුට මගහැරෙන අංශයක් වන්නේ පණුවන් ඉවත් කිරීම (Deworming) ය. පණුවන් ඔබේ සුරතලාගේ ශරීරයේ අභ්‍යන්තර ඉන්ද්‍රියයන්ට හානි කරන අතර එය මාරාන්තික වීමට පවා ඉඩ ඇත.

1. සුරතලුන් අතර බහුලව දකින පණුවන් වර්ග

සුරතල් සතුන්ගේ ශරීර තුළ ප්‍රධාන වශයෙන් පණුවන් වර්ග හතරක් දැකිය හැකිය:

• වට පණුවන් (Roundworms): බොහෝ විට මවගෙන් පැටවුන්ට කිරි හරහා බෝ වේ.

• කොකු පණුවන් (Hookworms): රුධිරය උරා බොන අතර සතා සුදුමැලි වීමට (Anemia) බලපායි.

• පටි පණුවන් (Tapeworms): මැක්කන් මගින් බෝ වේ. මළපහ සමඟ සහල් ඇට වැනි කැබලි පිටවේ නම් ඒ පටි පණුවන්ය.

• කස පණුවන් (Whipworms): බඩවැල්වල තුවාල ඇති කරයි.

  
  

  

2. නිර්දේශිත කාලසටහන (Recommended Schedule)

පණුවන් ඉවත් කිරීමේ වාර ගණන සතාගේ වයස සහ ජීවන රටාව මත තීරණය වේ.

බල්ලන් සහ බලු පැටවුන් (Puppy & Dog)

බලු පැටවුන් ඉපදෙන විටත් පණුවන් සහිතව උපදින්නට ඉඩ ඇති බැවින් ඔවුන්ට කුඩා කල සිටම ප්‍රතිකාර අවශ්‍ය වේ.

• සති 2 සිට සති 12 දක්වා: සෑම සති 2 කට වරක් (සති 2, 4, 6, 8, 10, 12 දී).

• මාස 3 සිට මාස 6 දක්වා: මසකට වරක් බැගින්.

• වැඩුණු බල්ලන් (මාස 6 ට වැඩි): සාමාන්‍යයෙන් සෑම මාස 3 කට වරක්. (නමුත් නිතර පිටත ගැවසෙන, දඩයම් කරන සතෙක් නම් මාස 2 කට වරක් වුවද කළ හැකිය).

  
  

පූසන් සහ පූස් පැටවුන් (Kitten & Cat)

පූසන් තමන්ගේ ශරීරය ලෙවකෑම මගින් පණුවන් බිත්තර ශරීරගත වීමේ වැඩි සම්භාවිතාවක් ඇත.

• සති 3 සිට සති 8 දක්වා: සෑම සති 2 කට වරක්.

• සති 8 සිට මාස 6 දක්වා: මසකට වරක්.

• වැඩුණු පූසන් (මාස 6 ට වැඩි): සෑම මාස 3 හෝ 6 කට වරක්. නිවස තුළම වෙසෙන පූසන් සඳහා වසරකට දෙවරක් (මාස 6න් 6ට) ප්‍රමාණවත් වුවද, පිටත යන පූසන් සඳහා මාස 3න් 3ට කිරීම සුදුසුය.

  
  

3. පණුවන් ඉවත් කිරීම සඳහා ඖෂධ ලබා දීමේදී සැලකිලිමත් විය යුතු කරුණු

නිවැරදි ඖෂධය ලබා දීම පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවේ; එය නිවැරදි ක්‍රමයට ලබා දිය යුතුය.

• බර මැනීම:  ඖෂධ ලබා දීමට පෙර සුරතලාගේ බර අනිවාර්යයෙන්ම මැන බලන්න. බරට වඩා අඩුවෙන් ඖෂධ ලැබුණහොත් පණුවන් විනාශ නොවන අතර, වැඩි වුවහොත් සතාට අහිතකර විය හැක.

• හිස්බඩ ලබා දීම: බොහෝ දියර සහ පෙති වර්ග උදෑසන ආහාරයට පෙර ලබා දීමෙන් පණුවන් හොඳින් විනාශ වේ. (නමුත් සමහර නවීන ඖෂධ ආහාර සමඟ ලබා දිය හැකිය).

• පැය 2ක නීතිය: ඖෂධ ලබා දී අවම වශයෙන් පැය 2 ක් යනතුරු ආහාර ලබා දීමෙන් වළකින්න.

• පිට පිට ලබා දීම: සිරුරේ පණුවන් අධික නම්, දින 14 කට පසු දෙවන මාත්‍රාව ලබා දීමට පශු වෛද්‍යවරු නිර්දේශ කරති. ඒ බිත්තරවලින් අලුතින් පිටවන පණුවන් විනාශ කිරීමටයි.

  
  

4. මිනිසුන්ට ඇති අවදානම (Zoonotic Risk)

සතුන්ගේ සිටින සමහර පණුවන් මිනිසුන්ටද, විශේෂයෙන් කුඩා දරුවන්ට බෝ විය හැක. සතුන් ස්පර්ශ කිරීමෙන් පසු දෑත් හොඳින් සේදීම සහ නිසි කලට ඔවුන්ගේ පණුවන් ඉවත් කිරීම මගින් ඔබේ පවුලේ ආරක්ෂාව තහවුරු වේ.

5. පණුවන් මර්දනයට අමතර උපදෙස්

• සතාගේ වටපිටාව සහ මළපහ කරන ස්ථානය පිරිසිදුව තබා ගන්න.

• මැක්කන් පාලනය කරන්න (පටි පණුවන් බෝ වීම වැළැක්වීමට).

• පණුවන් ඉවත් කළ දිනය සටහන් කර තබා ගන්න (Health Record).

වැදගත්: ඔබේ සුරතලා ගර්භණී නම් හෝ වෙනත් රෝගයකින් පෙළෙන්නේ නම්, පණුවන් නාශක ලබා දීමට පෙර අනිවාර්යයෙන්ම පශු වෛද්‍යවරයෙකු හමුවන්න.

ඔබේ සුරතලාගේ නිරෝගී ජීවිතය ඇරඹෙන්නේ ක්‍රමවත් පණුවන් මර්දනයෙනි!