ඔබේ සුරතලා කිනිතුල්ලන්ගෙන් නිදහස් කරගන්නේ කොහොමද? හිමිකරුවන් අසන පොදු ගැටලු සහ විද්‍යාත්මක පිළිතුරු

https://www.youtube.com/watch?v=R_agtxMzfgU

ශ්‍රී ලංකාව වැනි නිවර්තන රටක සුනඛයන් ඇති කරන ඕනෑම හිමිකරුවෙකුට ඇති ලොකුම ගැටලුව තමයි කිනිතුල්ලන්. බොහෝ දෙනෙක් කොතරම් ප්‍රතිකාර කළත් කිනිතුල්ලන් ඉවර වෙන්නේ නැහැ කියලා චෝදනා කරනවා. අද අපි කතා කරන්නේ මේ ප්‍රශ්නයට විද්‍යාත්මකව මුහුණ දෙන්නේ කොහොමද කියලයි.

කිනිතුල්ලන් (Ticks) කියන්නේ කවුද?

කිනිතුල්ලන් කියන්නේ ඔබේ සුරතලාගේ ලේ උරා බොන බාහිර පරපෝෂිත වර්ගයක්. ඔවුන් හුදෙක් කරදරයක් පමණක් නෙවෙයි, මාරාන්තික රෝග පතුරවන වාහකයන් ලෙසත් ක්‍රියා කරනවා.

කිනිතුල්ලන් පාලනය කිරීම අත්‍යවශ්‍ය ඇයි?

මාරාන්තික රෝග: කිනිතුල්ලන් මගින් Tick Fever(Babesiosis සහ ehrlichiosis) වැනි රෝග බෝ වන අතර මේවා නිසි වෙලාවට හඳුනා නොගතහොත් සුරතලා මිය යා හැකියි.

අභ්‍යන්තර අවයව වලට හානි වීම: කිනිතුළු උණ නිසා සුරතලාගේ වකුගඩු සහ අක්මාවට බරපතළ හානි සිදු වෙනවා.

පරිසරය ආරක්ෂා කර ගැනීම: එක් කිනිතුල්ලෙක් බිත්තර දහස් ගණනක් දමන නිසා, ඔවුන් පාලනය නොකළොත් ඔබේ නිවස සහ වත්ත කිනිතුළු ගබඩාවක් බවට පත් වෙන්න පුළුවන්.

ලංකාව වැනි රටක කිනිතුල්ලන් පාලනය මෙතරම් අපහසු ඇයි?

ලංකාවේ පවතින උණුසුම් සහ තෙතමනය සහිත දේශගුණය කිනිතුල්ලන්ගේ වර්ධනයට ඉතා හිතකරයි. මෙහි ඇති ප්‍රධානම අභියෝග දෙකක් තිබෙනවා:

1. 95% ක පාලනය: ඔබ සුනඛයාගේ ඇඟේ දකින්නේ මුළු කිනිතුළු ගහනයෙන් 5% ක් පමණයි. ඉතිරි 95% ම බිත්තර, කීටයන් සහ පිළවුන් ලෙස ඔබේ ගෙවත්තේ, බිත්තිවල සිදුරු තුළ සහ තණකොළ අතර සැඟවී සිටිනවා.

2. කිනිතුළු බැංකු (Tick Banks): පාරේ ගැවසෙන නිදැල්ලේ යන සතුන් ඔබේ තාප්පය අසල ගැවසෙන විට ඔවුන්ගෙන් හැලෙන බිත්තර සහ කීටයන් නිසා ඔබේ වත්තට නිරන්තරයෙන්ම අලුත් කිනිතුල්ලන් එකතු වෙනවා.

 ෂැම්පු, සබන්, ස්ප්‍රේ සහ තෙල් වර්ග අසාර්ථක වන්නේ ඇයි?

බොහෝ හිමිකරුවන් භාවිතා කරන කිනිතුළු නාශක ෂැම්පු හෝ සබන් වර්ගවලින් සිදුවන්නේ සෝදන මොහොතේ සුනඛයාගේ ඇඟේ සිටින සතුන් මැරීම පමණයි. මෙයට පසු-බලපෑමක් (Residual effect) නොමැති නිසා, සෝදා පැය කිහිපයකින් පරිසරයේ සිටින අලුත් කිනිතුල්ලන් නැවත සුනඛයාගේ ඇඟට පැමිණෙනවා.

 වඩාත් සාර්ථක ප්‍රතිකාර මොනවාද?

වර්තමානයේ පවතින වඩාත් කාර්යක්ෂම ක්‍රමය වන්නේ Isoxazolines කාණ්ඩයේ පෙති වර්ග (Oral meds) ලබා දීමයි (උදාහරණ: Bravecto, Nexgard, Simparica).

Spot-on (තෙල්): බෙල්ලට දමන තෙල් (Spot-on) වර්ගත් සාර්ථකයි.

පෙති මගින් වකුගඩු වලට හානි වෙනවාද? (විශාලතම මිථ්‍යාව)

බොහෝ දෙනෙක් සිතන්නේ කිනිතුළු පෙති නිසා වකුගඩු නරක් වන බවයි. නමුත් විද්‍යාත්මක සත්‍යය මෙයයි:

බැහැර වන ආකාරය: මෙම ඖෂධ සිරුරෙන් බැහැර වන්නේ ප්‍රධාන වශයෙන්ම අක්මාව සහ පිත හරහා මළපහ සමඟයි. වකුගඩු හරහා බැහැර වන්නේ 1% කටත් වඩා අඩු ප්‍රමාණයක්.

පර්යේෂණ දත්ත: සාමාන්‍ය මාත්‍රාව මෙන් 5 ගුණයක් ලබා දුන් පර්යේෂණවලදී පවා වකුගඩුවලට කිසිදු හානියක් සිදුවී නොමැති බව තහවුරු වී තිබෙනවා.

ඇත්තටම වකුගඩු නරක් කරන්නේ කවුද?

වකුගඩු නරක් කරන්නේ පෙත්ත නෙවෙයි, කිනිතුල්ලන් මගින් බෝ කරන කිනිතුළු උණ (Tick Fever) පරපෝෂිතයන් විසිනුයි. බොහෝ විට පෙත්ත ලබා දෙන්නේ දැනටමත් රෝගය වැළඳී ඇති සුනඛයන්ට නිසා, පසුව රෝග ලක්ෂණ මතු වූ විට මිනිසුන් පෙත්තට දෝෂාරෝපණය කරනවා.

සැබෑ අතුරු ආබාධ (ADRs) මොනවාද?

ඕනෑම ඖෂධයක මෙන් මෙහිත් අතුරු ආබාධ තිබිය හැකියි:

* බහුලව දැකිය හැක්කේ වමනය හෝ පාචනය වැනි ආමාශයේ අපහසුතායි.

* ඉතා කලාතුරකින් වලිප්පුව (Seizures) හෝ වෙව්ලීම වැනි ස්නායු ආබාධ ඇතිවිය හැකියි. එබැවින් වලිප්පු රෝග ඉතිහාසයක් ඇති සුනඛයන්ට මේවා ලබා දීමේදී සැලකිලිමත් විය යුතුයි.

 ප්‍රතිකාරයට වඩා වැළැක්වීම උතුම් ඇයි?

කිනිතුල් උණ රෝගය වගේම, රෝගයට භාවිතා කරන ප්‍රතිකාර වර්ගත් ඉහල සංකූලතා ඇති කරන්න පුළුවන්. එබැවින්, රෝගය වැළඳී අවදානම් ප්‍රතිකාර වලට යනවාට වඩා ආරක්ෂිත පෙත්තක් ලබා දී රෝගය වැළැක්වීම ඉතා බුද්ධිමත්.

බෙහෙත් දුන්නත් ඇයි තවමත් කිනිතුල්ලන් පේන්න ඉන්නේ?

මෙම නවීන පෙති ක්‍රියා කරන්නේ කිනිතුල්ලා සුනඛයාට සපා කෑමෙන් පසුවයි. පරිසරයේ දහස් ගණනක් සතුන් ඉන්නා නිසා, ඔවුන් නිරන්තරයෙන් සුනඛයා මතට පැමිණෙනවා. ඔබ දකින්නේ එලෙස අලුතින් පැමිණි, නමුත් ලේ බී මිය යාමට ආසන්න සතුන්. අඛණ්ඩව මාස කිහිපයක් ප්‍රතිකාර කිරීමෙන් පරිසරයේ සිටින සතුන් මිය ගිය පසු මේ තත්ත්වය නැති වී යනවා.

---

මතක තබා ගන්න: ඔබේ සුරතලාට ඕනෑම ඖෂධයක් ලබා දීමට පෙර සෑම විටම පශු වෛද්‍ය නිර්දේශය ලබා ගන්න.

ඔබට මේ පිළිබඳව තවදුරටත් දැන ගැනීමට අවශ්‍ය නම්, පහත ඇති අපගේ YouTube වීඩියෝව නරඹන ලෙස අපි ඔබට ආරාධනා කරනවා. එසේම, ඔබේ සුරතලාගේ කිනිතුළු මර්දනය ගැන තවදුරටත් සාකච්ඡා කිරීමට අවශ්‍ය නම්, අප සමඟ Online Consultation එකක් අදම වෙන් කරවා ගන්න.

සෞඛ්‍ය සම්පන්න සුරතලෙක් වෙනුවෙන් එක්වෙමු!